Thaùnh PHANXICOÂ SALEÂ
Giaùm Muïc Tieán Só Hoäi Thaùnh
(1567-1622) - Ngaøy 24-01

Moät ñöùa treû giaän döõ nhaát cuõng phaûi noùi raèng: thaùnh Phanxicoâ Saleâcioâ laø vò thaùnh hieàn hoaø nhaát theá giôùi, Ngaøi ñaõ bieát caùch ñeå söûa mình vaø do ñoù ñöa ra phöông thöùc toát ñeïp ñeå neân thaùnh: "Toâi chæ nghó tôùi söï dòu hieàn, dó nhieân, khoâng phaûi chæ coù ñieàu ñoù maø thoâi. Sau naøy caùc baïn höõu Ngaøi ñaõ ngaïc nhieân vì söï im laëng thaùnh nhaân giöõ ñöôïc tröôùc nhöõng laêng nhuïc. Ngaøi noùi:
- "Gì vaäy, baïn muoán toâi boû maát trong giaây laùt moät chuùt dòu daøng maø toâi ñaõ maát 20 naêm ñeå thu thaäp sao ?"

Söï dòu daøng Ngaøi ñaõ thöïc hieän vôùi bao nghò löïc, baét nguoàn töø tình yeâu Thieân Chuùa, Ngaøi ñaõ coù theå noùi vôùi baïn beø sau moät caûnh thoâ tuïc maø moät laõnh Chuùa ñaõ laøm cho Ngaøi raèng:
- Toâi giaän soâi ngöôøi leân, nhöng toâi thích cheát ñi coøn hôn laø noùi leân moät ñieàu nhoû naøo coù theå laøm buoàn loøng Thieân Chuùa.

Thaät khoù hieåu noåi caùch theá maø trong Ngaøi, moät loøng nhaân haäu dòu daøng nhö vaäy ñaõ thay theá cho baïo löïc. Ñoái vôùi ngöôøi doïa naït, Ngaøi traû lôøi:
- Thöa oâng, neáu oâng coù moät con maét, toâi seõ nhìn oâng baèng con maét kia vôùi loøng trìu meán.

Caû thaùnh Vincenteâ Phaoloâ cuõng noùi : - Khi muoán chieâm ngöôõng söï dòu hieàn cuûa Thieân Chuùa, toâi nhìn veà giaùm muïc thaønh Gheâneâva.

Chaøo ñôøi ngaøy 21 thaùng taùm naêm 1567 ôû laâu ñaøi Sales, Phanxicoâ töø trong noâi ñaõ gaëp ñöôïc ñöùc tin vaø ñöùc aùi. Ngaøi hoïc ñöôïc töø ngöôøi meï ñaõ töøng daãn Ngaøi ñi thaêm caùc ngöôøi ngheøo khoù, ñeå yeâu thöông vaø giuùp ñôõ hoï. Naêm 1582, Ngaøi theo hoïc khoa huøng bieän vaø oân trieát taïi Paris. Vaøo tuoåi 17 moät côn daèn vaët thieâng lieâng kinh khuûng aùm aûnh Ngaøi: ngöôøi töôûng raèng: mình khoâng coøn soáng trong tình traïng ôn thaùnh nöõa, hoaû nguïc daønh cho Ngaøi vaø nôi khuûng khieáp naøy khoâng coøn tình yeâu Chuùa nöõa.

Phanxicoâ ñaõ caàu khaàn:
- Laïy Chuùa ít ra cuoäc soáng vaén voûi naøy con bieát daønh ñeå yeâu meán Chuùa.
Kieät söùc, Ngaøi chaïy ñeán xin ñöùc Trinh nöõ gìn giöõ mình ñöôïc trinh trong vaø cöùu thoaùt cho khoûi côn thöû thaùch gay go naøy. Ngaøi ñoïc kinh "haõy nhôù" vaø sau cuøng tìm laïi ñöôïc bình an.

Töø naêm 1586 -1591, Ngaøi theo hoïc luaät taïi Padua vaø ñaäu baèng tieán só. Trôû laïi gia ñình gia ñình, Ngaøi ñöôïc ñoùn tieáp trong nieàm haân hoan phaán khôûi. Cha meï Ngaøi vui söôùng veà ñaùm cöôùi cuûa Ngaøi. Nhöng Ngaøi ñaõ töø khöôùc moïi döï ñònh cuûa gia ñình. Haïnh phuùc vaø danh voïng traàn theá khoâng ñaùng keå gì ñoái vôùi Phanxicoâ, con ngöôøi ñaõ ñöôïc tình yeâu tuyeät ñoái chieám ñoaït, Ngaøi muoán trôû thaønh linh muïc. Ñöôïc phong chöùc vaøo ngaøy 31 thaéng 5 naêm 1593, Ngaøi trôû thaønh linh muïc hoaøn haûo, luoân coù Chuùa Gieâsu ngöï trong mình, Ngaøi soáng gaàn daân laøng nhö moät ngöôøi cha hieàn, coù maët trong moïi söï. Gaëp côn dòch haïch lan traøn, ngaøy ñeâm ngöôøi ta thaáy Ngaøi ñi töø beänh nhaân naøy tôùi beänh nhaân khaùc, chuù yù tôùi nhöõng theå xaùc laãn tinh thaàn ñau khoå.

Moät söù meänh lôùn lao keâu goïi tôùi Phanxicoâ. Nhöõng ngöôøi theo phaùi theä phaûn theâm nhieàu trong xöù sôû, phaù huûy nhieàu nhaø thôø vaø tu vieän, loøng nhieät thaønh ñaõ ñöa Ngaøi tôùi vôùi ñöùc Cha Granier, giaùm muïc Gheâneâva, Ngaøi ñöôïc pheùp hieán mình thöïc hòeân moät noã löïc döôøng nhö khoâng theå ñöôïc, laø ñöa daân chuùng Chablais trôû laïi khoûi aûnh höôûng phaùi ôû Calvinnoâ. Khoâng coù ñe doïa hay baïo löïc naøo baét Ngöôøi ngöøng giaûng ñöôïc. Nôi naøo khoâng theå ñeán rao gaûing, Ngaøi phaân phaùt truyeàn ñôn. Suoát ba naêm döôùi aûnh höôûng cuûa thaùnh nhaân, 72 ngaøn ngöôøi theo theä phaûn ñaõ hoaùn caûi.

Naêm 1602, vua Henri IV ñaõ muoán thaùnh Phanxicoâ laøm giaùm muïc thaønh Paris nhöng Ngaøi ñaõ töø khöôùc danh döï naøy vaø noùi:
- Thöa Ngaøi, toâi ñaõ ñính hoân vôùi moät baø Chuùa ngheøo, toâi khoâng theå töø giaõ baø ñeå theo moät baø khaùc giaøu coù hôn.

Nhaø vua raát thaùn phuïc söï ñoäc laäp cuûa Ngaøi vaø tuyeân boá raèng: Phanxicoâ vó ñaïi hôn oâng laø keû laøm vua nhieàu. Daàu vaäy thaùng 6 naêm 1602, Ngaøi Ngaøi ñaõ phaûi nhaän toøa giaùm muïc Annecy - Gheneva. Caùc baøi giaûng thuyeát cuûa Ngaøi sôùm löøng danh, ñeán ñoä nhöõng thaønh phoá lôùn ñoøi ñöôïc nghe tieáng Ngaøi. Nhöng giaùm muïc ngöôøi Xa-voa (Savoie) thích giaûng cho daân ngheøo hôn. Ngaøi coøn cho hoï caû tôùi aùo maëc cuûa mình. Ngöôøi ta thaáy Ngaøi khoâng giöõ laïi gì cho mình. Ngaøi chæ thaùnh giaù vaø noùi:
- Ngöôøi ta coù theå töø choái ñieàu gì ñöôïc, ñoái vôùi moät Thieân Chuùa ñaõ töï ñaët mình vaøo traïng huoáng naøy vì chuùng ta ?

Ñoái vôùi caùc toäi nhaân, Ngaøi thaân tình ñoùn tieáp hoï:
- Caùc con haõy ñeán ñaây ñeå cha oâm aüm vaø ñaët caùc con vaøo loøng cha. Cha chæ ñoøi caùc con moät ñieàu laø khoâng ñöôïc thaát voïng, phaàn coøn laïi cha laõnh taát caû.

Ñi tìm kieám moät linh hoàn, neáu caàn Ngaøi vöôït qua röøng trong ñeâm toái, baát chaáp boïn cöôùp giaät hay thuù röøng ñoäc döõ, chaân Ngaøi thöôøng rôùm maùu vì baêng giaù. Moät laàn boïn saùt nhaân nhaøo tôùi, Ngaøi aâu yeám baûo hoï :
- Caùc baïn khoâng caàn ñoøi maïng toâi laøm chi, bôûi vì toâi ñaõ hieán maïng soáng toâi ñeå baûo toàn söï soáng cuûa caùc baïn.

Ngöôøi ta coù theå thaáy roõ laø Ngaøi ñaõ noùi thöïc. Bao ngöôøi saùt nhaân ñaõ laøm nhö bao ngöôøi khaùc: hoï trôû thaønh baïn höõu cuûa Phanxicoâ. Vaø laøm sao yeâu Ngaøi, maø laïi khoâng yeâu toân giaùo ñaõ laøm cho Ngaøi hieán thaân troïn veïn cho moãi taâm hoàn nhö vaäy. Ngaøi noùi:
- Moät linh hoàn laø moät giaùo phaän roäng ñuû cho moät giaùm muïc roài.

Phanxicoâ khoâng ngöøng rao giaûng, ngoài toøa, thaêm vieáng beänh nhaân, giuùp ñôõ ngöôøi cuøng khoå. Giöõa nhöõng coâng vieäc beà boän, Ngaøi coøn vieát nhieàu taùc phaåm ñöôïc nhieàu Kitoâ höõu meán chuoäng nhö quyeån: "Ñöôøng troïn laønh", quyeån "Daãn vaøo ñôøi soáng nhieät thaønh" (cuoán naøy ñaõ ñöôïc chuyeån sang Vieät ngöõ vôùi töïa ñeà: soáng thaùnh giöõa ñôøi), chöùng toû raèng: ñôøi nhieäm hieäp vaø caùc nhaân ñöùc cao caû nhaát, ñeàu coù theå naûy nôû, ngay trong cuoäc soáng töø cung ñieän, laãn "trong binh ñoäi vaø trong caùc xöôûng maùy", Ngaøi truyeàn "deät neân nhöõng sôïi daây nhaân ñöùc nhoû beù". Cuoán "khaûo luaän veà tình yeâu Thieân Chuùa" cuûa Ngaøi ñaùng cho Ngaøi ñöôïc vinh quang nhö ôû giöõa baàu löûa, trong khi chuaån bò vieát veà tình yeâu cuûa Ngoâi Lôøi vónh cöûu.

Thaùnh Phanxicoâ ñaõ laäp nhieàu tu vieän vaø tieáp tuïc höùông daãn caùc tu vieän aáy. Hai ngaøn böùc thö cuûa Ngaøi vaãn coøn, Ngaøi trao doøng "Thaêm vieáng" cho thaùnh nöõ Chantal, Ñaáng maø Ngaøi hieäp nhaát baèng moät tình yeâu traéng hôn tuyeát, trong saùng hôn aùnh maët rôøi.

Thaùnh nhaân kieät söùc khi Ngaøi nhaän giaûng daïy taïi Lyon dòp leã Giaùng sinh. Ngaøi ngaõ beänh luùc leân ñöôøng. Vöøa tôùi nôi Ngaøi bieát mình saép cheát. Ngöôøi ta chæ coøn nghe thaáy Ngaøi noùi:
- Laïy Chuùa laø taát caû cuûa con.

Vôùi caùc baïn beø ñang khoùc loùc Ngaøi noùi:
- Caùc baïn laïi khoâng muoán yù Chuùa ñöôïc thöïc hieän sao ?

Troïn ñôøi thaùnh Phanxicoâ yeâu meán hoaøn thaønh thaùnh yù Chuùa. Bí quyeát ñôøi thaùnh thieän cuûa Ngaøi dieãn taû nhö sau:
- Vôùi giaù vónh cöûu, caùi gì chaám ñöùt vôùi thôøi gian laïi coù theå aûnh höôûng treân chuùng ta ñöôïc ? Phaûi öôùc muoán moät mình Thieân Chuùa thoâi, moät caùch tuyeät ñoái khoâng thay ñoåi vaø baát khaû xaâm phaïm.
Ngaøi qua ñôøi ngaøy 28 thaùng 12 naêm 1622 vaø ñöôïc Ñöùc Gaùio hoaøng Alexandre VII toân phong hieån thaùnh naêm 1665.